Gelasio I, Papa
- Sikukuu: 20 Novemba
Mtakatifu Gelasio I, Papa
Sikukuu: Novemba 20 (katika Martirolojia ya Kirumi)
Alizaliwa: karne ya 5, mwenye asili ya Kiafrika
Alifariki: Novemba 19, 496, Roma
Papa: Machi 1, 492 hadi Novemba 19, 496
Nafasi yake: Papa wa 49
Alimfuata: Papa Felisi III
Alifuatwa na: Papa Anastasio II
Papa Mwafrika
Kitabu cha kale cha historia ya Mapapa, Liber Pontificalis, kinasema kwamba Gelasio alikuwa natione Afer, yaani “Mwafrika kwa taifa.” Inawezekana alitokea katika jimbo la Kirumi la Afrika Kaskazini (Tunisia na Aljeria ya leo), au alizaliwa Roma katika familia yenye asili ya Kiafrika. Katika barua moja yeye mwenyewe anasema alizaliwa Mrumi. Hiyo inaonyesha kwamba familia yake ilikuwa na mizizi Afrika lakini aliishi Roma.
Gelasio ni mmoja wa Mapapa watatu wanaojulikana kuwa na asili ya Kiafrika katika historia ya Kanisa, pamoja na Papa Viktor I (karne ya 2) na Papa Miltiade (karne ya 4).
Afrika Kaskazini ilikuwa wakati huo eneo lenye Ukristo imara, nchi ya watakatifu wakubwa kama Siprianus, Augustino, Perpetua na Felisita, na Monika.
Katibu wa Papa
Kabla ya kuwa Papa, Gelasio alifanya kazi kwa karibu sana na Papa Felisi III. Alikuwa msaidizi wake mkuu, na inaaminika kwamba aliandika barua nyingi rasmi za Papa huyo. Kwa hiyo alipochaguliwa kuwa Papa mwaka 492, alikuwa tayari anajua vizuri changamoto za Kanisa.
Mfarakano wa Akasio
Changamoto kubwa ya wakati wake ilikuwa mgawanyiko kati ya Roma na Konstantinopoli, unaojulikana kama Mfarakano wa Akasio.
Mwaka 451, Mtaguso wa Kalkedonia ulifundisha kwamba Yesu Kristo ni Mungu kamili na mtu kamili, mwenye asili mbili katika Nafsi moja. Lakini wengi Mashariki, hasa Misri na Siria, walikataa fundisho hilo, wakishikilia kwamba Kristo ana asili moja tu.
Ili kuleta amani ya kisiasa, Kaisari wa Konstantinopoli, Zeno, alitoa mwaka 482 tamko lililoitwa Henotikoni, lililojaribu kuwapatanisha watu kwa kuepuka kuutaja Mtaguso wa Kalkedonia. Patriarki Akasio wa Konstantinopoli aliliunga mkono. Roma iliona kwamba huo ulikuwa ni kuacha ukweli wa imani kwa ajili ya siasa. Mwaka 484, Papa Felisi III alimtenga Akasio na Kanisa.
Gelasio, kama Papa, alisimama imara. Alikataa kurudisha ushirika na Konstantinopoli hadi jina la Akasio liondolewe katika orodha ya viongozi wanaotajwa katika sala za Kanisa. Alisema kwa uwazi kwamba umoja wa kweli wa Kanisa lazima ujengwe juu ya ukweli wa imani, si juu ya maelewano ya kisiasa. Mfarakano huo uliendelea hadi mwaka 519, baada ya kifo chake.
“Nguvu mbili”: barua kwa Kaisari
Mwaka 494, Gelasio alimwandikia Kaisari Anastasio I barua ambayo imekuwa mojawapo ya maandishi muhimu zaidi katika historia ya uhusiano kati ya Kanisa na serikali. Inajulikana kwa maneno yake ya kwanza ya Kilatini, Duo sunt, yaani “Kuna mbili.”
Ndani yake alieleza kwamba ulimwengu unaongozwa na mamlaka mbili:
Mamlaka takatifu ya maaskofu, kwa mambo ya kiroho na ya wokovu,
Mamlaka ya kifalme, kwa mambo ya kidunia.
Kila mamlaka ina nafasi yake, na hakuna inayopaswa kuchukua nafasi ya nyingine. Kaisari anapaswa kutii maaskofu katika mambo ya imani na Sakramenti, na maaskofu wanatii sheria za Kaisari katika mambo ya kiraia. Gelasio aliongeza kwamba mzigo wa mapadre ni mzito zaidi, kwa sababu siku ya hukumu watawajibika mbele ya Mungu hata kwa ajili ya roho za wafalme.
Fundisho hili la “nguvu mbili” liliathiri sana fikra za Ulaya kwa karne nyingi, na mawazo yake bado yanagusa mjadala wa uhuru wa Kanisa na mipaka ya serikali leo.
Mchungaji wa Roma
Ndani ya Roma, Gelasio alifanya kazi kubwa:
Kukomesha sikukuu ya kipagani: Hata baada ya Roma kuwa ya Kikristo, baadhi ya watu, wakiwemo Wakristo, waliendelea kusherehekea Luperkalia, sikukuu ya zamani ya kipagani ya mwezi Februari. Gelasio aliandika barua kali kwa seneta mmoja akieleza kwa nini Wakristo hawawezi kushiriki sherehe hizo, na sikukuu hiyo ikakomeshwa.
Kupambana na uzushi: Alipinga mafundisho ya Wamanikayo, waliokuwa wakiishi Roma kwa siri, na mabaki ya fundisho la Pelagio, lililodai kwamba mtu anaweza kuokoka kwa nguvu zake mwenyewe bila neema ya Mungu.
Komunyo: Kwa sababu Wamanikayo walikataa kunywa divai, wakiiona kuwa najisi, Gelasio aliagiza kwamba waamini wapokee Komunyo kwa maumbo yote mawili, Mkate na Divai, ili kuonyesha kwamba vyote viwili ni vitakatifu.
Mali ya Kanisa: Aliagiza kwamba mapato ya Kanisa yagawanywe katika sehemu nne: kwa askofu, kwa makleri, kwa maskini, na kwa ajili ya kutunza majengo ya ibada.
Liturujia: Inaaminika kwamba alichangia sala za liturujia ya Roma. Hata hivyo, kitabu cha sala kinachoitwa Sakramentari ya Gelasio na orodha ya vitabu vinayoitwa Dekrii ya Gelasio viliandikwa baadaye na kuhusishwa na jina lake.
Baba wa maskini
Wakati wa uongozi wake, Italia ilikuwa katika hali ngumu ya vita na njaa, baada ya Wagothi kuiteka. Gelasio alijulikana kwa ukarimu wake kwa maskini. Aliishi maisha rahisi, na inasemekana alitumia mali ya Kanisa kiasi kwamba alifariki akiwa maskini, baada ya kuwapa wahitaji kila alichokuwa nacho.
Kifo chake
Gelasio aliliongoza Kanisa kwa takriban miaka minne na nusu tu, lakini aliandika barua na maandishi mengi sana. Alifariki Novemba 19, 496, na alizikwa katika Basilika ya Mtakatifu Petro.
Fundisho kwetu
Mtakatifu Gelasio I anatufundisha:
Afrika ina nafasi ya pekee katika historia ya Kanisa: tangu mwanzo, Waafrika walikuwa viongozi, walimu na watakatifu wa Kanisa lote.
Ukweli wa imani hauuzwi kwa ajili ya amani ya kisiasa: umoja wa kweli unajengwa juu ya ukweli.
Kanisa na serikali zina nafasi zao, na Kanisa linahitaji uhuru ili litimize utume wake.
Kuacha desturi zisizolingana na imani, hata kama ni za zamani na zinapendwa na watu.
Mali ya Kanisa ni kwa ajili ya maskini pia, si kwa viongozi peke yao.
Sala fupi:
Ee Mungu, mchungaji wa milele wa waamini wako, uliyemweka Mtakatifu Gelasio, Papa, kulinda ukweli wa imani na kuwahudumia maskini kwa upendo, kwa maombezi yake, ulijalie Kanisa lako kudumu katika umoja na ukweli, na utuhimize kuwa wakarimu kwa wahitaji. Kwa Kristo Bwana wetu. Amina.
Sikukuu: Novemba 20 (katika Martirolojia ya Kirumi)
Alizaliwa: karne ya 5, mwenye asili ya Kiafrika
Alifariki: Novemba 19, 496, Roma
Papa: Machi 1, 492 hadi Novemba 19, 496
Nafasi yake: Papa wa 49
Alimfuata: Papa Felisi III
Alifuatwa na: Papa Anastasio II
Papa Mwafrika
Kitabu cha kale cha historia ya Mapapa, Liber Pontificalis, kinasema kwamba Gelasio alikuwa natione Afer, yaani “Mwafrika kwa taifa.” Inawezekana alitokea katika jimbo la Kirumi la Afrika Kaskazini (Tunisia na Aljeria ya leo), au alizaliwa Roma katika familia yenye asili ya Kiafrika. Katika barua moja yeye mwenyewe anasema alizaliwa Mrumi. Hiyo inaonyesha kwamba familia yake ilikuwa na mizizi Afrika lakini aliishi Roma.
Gelasio ni mmoja wa Mapapa watatu wanaojulikana kuwa na asili ya Kiafrika katika historia ya Kanisa, pamoja na Papa Viktor I (karne ya 2) na Papa Miltiade (karne ya 4).
Afrika Kaskazini ilikuwa wakati huo eneo lenye Ukristo imara, nchi ya watakatifu wakubwa kama Siprianus, Augustino, Perpetua na Felisita, na Monika.
Katibu wa Papa
Kabla ya kuwa Papa, Gelasio alifanya kazi kwa karibu sana na Papa Felisi III. Alikuwa msaidizi wake mkuu, na inaaminika kwamba aliandika barua nyingi rasmi za Papa huyo. Kwa hiyo alipochaguliwa kuwa Papa mwaka 492, alikuwa tayari anajua vizuri changamoto za Kanisa.
Mfarakano wa Akasio
Changamoto kubwa ya wakati wake ilikuwa mgawanyiko kati ya Roma na Konstantinopoli, unaojulikana kama Mfarakano wa Akasio.
Mwaka 451, Mtaguso wa Kalkedonia ulifundisha kwamba Yesu Kristo ni Mungu kamili na mtu kamili, mwenye asili mbili katika Nafsi moja. Lakini wengi Mashariki, hasa Misri na Siria, walikataa fundisho hilo, wakishikilia kwamba Kristo ana asili moja tu.
Ili kuleta amani ya kisiasa, Kaisari wa Konstantinopoli, Zeno, alitoa mwaka 482 tamko lililoitwa Henotikoni, lililojaribu kuwapatanisha watu kwa kuepuka kuutaja Mtaguso wa Kalkedonia. Patriarki Akasio wa Konstantinopoli aliliunga mkono. Roma iliona kwamba huo ulikuwa ni kuacha ukweli wa imani kwa ajili ya siasa. Mwaka 484, Papa Felisi III alimtenga Akasio na Kanisa.
Gelasio, kama Papa, alisimama imara. Alikataa kurudisha ushirika na Konstantinopoli hadi jina la Akasio liondolewe katika orodha ya viongozi wanaotajwa katika sala za Kanisa. Alisema kwa uwazi kwamba umoja wa kweli wa Kanisa lazima ujengwe juu ya ukweli wa imani, si juu ya maelewano ya kisiasa. Mfarakano huo uliendelea hadi mwaka 519, baada ya kifo chake.
“Nguvu mbili”: barua kwa Kaisari
Mwaka 494, Gelasio alimwandikia Kaisari Anastasio I barua ambayo imekuwa mojawapo ya maandishi muhimu zaidi katika historia ya uhusiano kati ya Kanisa na serikali. Inajulikana kwa maneno yake ya kwanza ya Kilatini, Duo sunt, yaani “Kuna mbili.”
Ndani yake alieleza kwamba ulimwengu unaongozwa na mamlaka mbili:
Mamlaka takatifu ya maaskofu, kwa mambo ya kiroho na ya wokovu,
Mamlaka ya kifalme, kwa mambo ya kidunia.
Kila mamlaka ina nafasi yake, na hakuna inayopaswa kuchukua nafasi ya nyingine. Kaisari anapaswa kutii maaskofu katika mambo ya imani na Sakramenti, na maaskofu wanatii sheria za Kaisari katika mambo ya kiraia. Gelasio aliongeza kwamba mzigo wa mapadre ni mzito zaidi, kwa sababu siku ya hukumu watawajibika mbele ya Mungu hata kwa ajili ya roho za wafalme.
Fundisho hili la “nguvu mbili” liliathiri sana fikra za Ulaya kwa karne nyingi, na mawazo yake bado yanagusa mjadala wa uhuru wa Kanisa na mipaka ya serikali leo.
Mchungaji wa Roma
Ndani ya Roma, Gelasio alifanya kazi kubwa:
Kukomesha sikukuu ya kipagani: Hata baada ya Roma kuwa ya Kikristo, baadhi ya watu, wakiwemo Wakristo, waliendelea kusherehekea Luperkalia, sikukuu ya zamani ya kipagani ya mwezi Februari. Gelasio aliandika barua kali kwa seneta mmoja akieleza kwa nini Wakristo hawawezi kushiriki sherehe hizo, na sikukuu hiyo ikakomeshwa.
Kupambana na uzushi: Alipinga mafundisho ya Wamanikayo, waliokuwa wakiishi Roma kwa siri, na mabaki ya fundisho la Pelagio, lililodai kwamba mtu anaweza kuokoka kwa nguvu zake mwenyewe bila neema ya Mungu.
Komunyo: Kwa sababu Wamanikayo walikataa kunywa divai, wakiiona kuwa najisi, Gelasio aliagiza kwamba waamini wapokee Komunyo kwa maumbo yote mawili, Mkate na Divai, ili kuonyesha kwamba vyote viwili ni vitakatifu.
Mali ya Kanisa: Aliagiza kwamba mapato ya Kanisa yagawanywe katika sehemu nne: kwa askofu, kwa makleri, kwa maskini, na kwa ajili ya kutunza majengo ya ibada.
Liturujia: Inaaminika kwamba alichangia sala za liturujia ya Roma. Hata hivyo, kitabu cha sala kinachoitwa Sakramentari ya Gelasio na orodha ya vitabu vinayoitwa Dekrii ya Gelasio viliandikwa baadaye na kuhusishwa na jina lake.
Baba wa maskini
Wakati wa uongozi wake, Italia ilikuwa katika hali ngumu ya vita na njaa, baada ya Wagothi kuiteka. Gelasio alijulikana kwa ukarimu wake kwa maskini. Aliishi maisha rahisi, na inasemekana alitumia mali ya Kanisa kiasi kwamba alifariki akiwa maskini, baada ya kuwapa wahitaji kila alichokuwa nacho.
Kifo chake
Gelasio aliliongoza Kanisa kwa takriban miaka minne na nusu tu, lakini aliandika barua na maandishi mengi sana. Alifariki Novemba 19, 496, na alizikwa katika Basilika ya Mtakatifu Petro.
Fundisho kwetu
Mtakatifu Gelasio I anatufundisha:
Afrika ina nafasi ya pekee katika historia ya Kanisa: tangu mwanzo, Waafrika walikuwa viongozi, walimu na watakatifu wa Kanisa lote.
Ukweli wa imani hauuzwi kwa ajili ya amani ya kisiasa: umoja wa kweli unajengwa juu ya ukweli.
Kanisa na serikali zina nafasi zao, na Kanisa linahitaji uhuru ili litimize utume wake.
Kuacha desturi zisizolingana na imani, hata kama ni za zamani na zinapendwa na watu.
Mali ya Kanisa ni kwa ajili ya maskini pia, si kwa viongozi peke yao.
Sala fupi:
Ee Mungu, mchungaji wa milele wa waamini wako, uliyemweka Mtakatifu Gelasio, Papa, kulinda ukweli wa imani na kuwahudumia maskini kwa upendo, kwa maombezi yake, ulijalie Kanisa lako kudumu katika umoja na ukweli, na utuhimize kuwa wakarimu kwa wahitaji. Kwa Kristo Bwana wetu. Amina.
Maoni (0)
Bado hakuna maoni. Kuwa wa kwanza kutoa maoni.
Ingia utoe maoni