Yohane wa Brébeuf, Isaaki Jogues na Wenzao

Watakatifu Yohane wa Brébeuf, Isaaki Jogues na Wenzao, Mashahidi

Sikukuu: Oktoba 19 (kumbukumbu ya hiari)
Wanaojulikana pia kama: Mashahidi wa Amerika Kaskazini, au Mashahidi wa Kanada
Walikufa: kati ya mwaka 1642 na 1649, Kanada na Marekani ya leo
Walinzi wa: Amerika Kaskazini, hasa Kanada na Marekani

Utangulizi

Hawa ni mashahidi wanane waliokufa wakieneza Injili kati ya makabila asilia ya Amerika Kaskazini katika karne ya 17. Sita kati yao walikuwa mapadre wa Shirika la Yesu (Wajesuiti) kutoka Ufaransa, na wawili walikuwa walei waliojitolea kuwasaidia wamisionari.

Walifanya kazi hasa kati ya Wahuroni (Wendat), waliokuwa wakiishi karibu na Ziwa Huron, katika jimbo la Ontario, Kanada ya leo. Wahuroni walikuwa katika vita vya muda mrefu na Wairokwa (Iroquois), hasa kabila la Mohawk. Vita hivyo ndivyo vilivyosababisha vifo vya wamisionari hawa.

Mtakatifu Yohane wa Brébeuf (1593–1649)
Maisha yake ya mwanzo

Yohane alizaliwa Machi 25, 1593, huko Condé-sur-Vire, Normandia, Ufaransa, katika familia ya wakulima wenye uwezo. Aliingia Shirika la Yesu mwaka 1617 na akapewa daraja la upadre mwaka 1622. Wakati wa masomo yake alikuwa mgonjwa sana wa kifua kikuu, na alidhaniwa hataweza kufanya kazi ngumu. Lakini Mungu alikuwa na mpango mwingine.

Mtume wa Wahuroni

Mwaka 1625 alifika Quebec, Kanada, na mwaka uliofuata akaenda kuishi kati ya Wahuroni. Alikuwa mtu mrefu na mwenye nguvu nyingi, hivyo Wahuroni walimpa jina la “Echon”, yaani “anayebeba mzigo mzito.”

Aliishi kati yao kwa zaidi ya miaka 20 na alifanya mambo makubwa:

Alijifunza lugha ya Kihuroni kwa ufasaha mkubwa. Aliandika kamusi, sarufi na katekisimu katika lugha hiyo.
Aliishi kama wao, akila chakula chao na kulala katika nyumba zao ndefu.
Alitunga wimbo wa Noeli wa Kihuroni (Jesous Ahatonhia), ambao hadi leo unaimbwa Kanada kama “Huron Carol.” Katika wimbo huo alieleza kuzaliwa kwa Yesu kwa picha zilizoeleweka na Wahuroni.
Aliwaandikia wamisionari wapya mwongozo wa jinsi ya kuishi kwa heshima na upendo kati ya watu wa tamaduni nyingine.

Mwanzoni ni wachache walioongoka, na wengi waliwalaumu wamisionari kwa magonjwa ya ndui yaliyoletwa na Wazungu. Lakini kwa uvumilivu, jumuiya ya Kikristo ilianza kukua polepole.

Kifo chake

Machi 16, 1649, Wairokwa walivamia kijiji cha Mt. Inyasi (St. Ignace). Walimkamata Padre Yohane pamoja na padre kijana, Gabrieli Lalemant. Walimtesa vikali sana: walimmwagia maji ya moto kwa dhihaka ya ubatizo, walimvisha mkufu wa vyuma vya moto, na walimkata nyama mwilini.

Katika mateso yote hayo hakulalamika. Aliendelea kuwaombea na kuwatia moyo Wakristo waliokamatwa pamoja naye. Wairokwa walishangazwa sana na ujasiri wake. Baada ya kufa, walikula moyo wake wakiamini kwamba wangepata ushujaa wake. Gabrieli Lalemant aliuawa siku iliyofuata.

Mtakatifu Isaaki Jogues (1607–1646)
Maisha yake ya mwanzo

Isaaki alizaliwa Januari 10, 1607, huko Orléans, Ufaransa. Aliingia Shirika la Yesu mwaka 1624. Alikuwa msomi na mwalimu wa fasihi, lakini moyo wake ulitamani kwenda kuwa mmisionari. Alipewa daraja la upadre mwaka 1636 na mwaka huo huo akasafiri kwenda Kanada.

Utumwa kati ya Wamohawk

Alifanya kazi kati ya Wahuroni pamoja na Padre Brébeuf. Mwaka 1642, akiwa safarini kwenda Quebec kuchukua mahitaji ya misheni, kundi lake lilivamiwa na Wamohawk. Alikamatwa pamoja na René Goupil, mlei aliyekuwa msaidizi wa matibabu.

Waliteswa vikali. Walipigwa, na vidole vya Isaaki viling’atwa na kukatwa hadi mikono yake ikaharibika. René Goupil aliuawa kwa shoka kwa sababu alionekana akimfundisha mtoto kufanya ishara ya msalaba. Yeye ndiye wa kwanza kati ya mashahidi hawa wanane kufa.

Isaaki aliishi kama mtumwa kwa takriban mwaka mmoja. Hata katika hali hiyo aliendelea kuwabatiza watoto na wagonjwa waliokuwa karibu kufa.

Kutoroka na kurudi

Mwaka 1643, kwa msaada wa Wadachi (Waholanzi) waliokuwa karibu na Albany ya leo, Marekani, alitoroka na kurudi Ufaransa. Huko alipokelewa kama shujaa.

Kanuni za Kanisa zilikataza padre mwenye mikono iliyoharibika kuadhimisha Misa. Lakini Papa Urbano VIII alimpa ruhusa maalum, akisema kwa maana hii: haifai kwamba shahidi wa Kristo azuiwe kunywa Damu ya Kristo.

Isaaki angeweza kubaki salama Ufaransa. Lakini mwaka 1644 alichagua kurudi Kanada.

Kifo chake

Mwaka 1646 alitumwa kama mjumbe wa amani kwa Wamohawk, kabila lile lile lililomtesa. Kabla ya kuondoka aliandika barua akisema kwamba alihisi hatarudi akiwa hai.

Baadhi ya Wamohawk waliamini kwamba sanduku alilowaachia lilikuwa na uchawi ulioleta magonjwa na kuharibu mazao. Kwa hiyo Oktoba 18, 1646, katika kijiji cha Ossernenon (Auriesville, New York ya leo), aliuawa kwa kupigwa shoka kichwani. Mwenzake, mlei kijana Yohane wa Lalande, aliuawa siku iliyofuata.

Mashahidi wote wanane
1. René Goupil - Mlei 1642
2. Isaaki Jogues - Padre 1646
3. Yohane wa Lalande - Mlei 1646
4. Antoni Daniel - Padre 1648
5. Yohane wa Brébeuf - Padre 1649
6. Gabrieli Lalemant - Padre 1649
7. Karolo Garnier - Padre 1649
8. Noeli Chabanel - Padre 1649

Walitangazwa wenye heri mwaka 1925, na Papa Pius XI aliwatangaza watakatifu Juni 29, 1930.

Mbegu iliyozaa matunda

Damu ya mashahidi hawa haikumwagika bure. Miaka kumi tu baada ya kifo cha Isaaki Jogues, katika kijiji kile kile cha Ossernenon, alizaliwa Mtakatifu Kateri Tekakwitha (1656). Alikuwa binti wa Kimohawk aliyekuja kuwa mtakatifu wa kwanza mwenyeji asilia wa Amerika Kaskazini.

Fundisho kwetu

Mashahidi hawa wanatufundisha:

Kuheshimu tamaduni za watu tunaowahubiria, kama Brébeuf alivyojifunza lugha na desturi za Wahuroni.
Kusamehe na kurudi kwa wale waliotuumiza, kama Jogues alivyorudi kwa Wamohawk kwa ajili ya amani.
Kuvumilia hata kama matunda ya kazi yetu hayaonekani mara moja.

Sala fupi:
Ee Mungu, ulipenda kuanzisha imani katika Amerika Kaskazini kwa mahubiri na damu ya mashahidi watakatifu Yohane, Isaaki na wenzao. Kwa maombezi yao, Kanisa lako lizidi kustawi kila mahali, na watu wa mataifa yote wakupokee kwa furaha. Kwa Kristo Bwana wetu. Amina.

Kumbuka: Mwaka 1649 ulioutaja ni mwaka wa kifo cha Yohane wa Brébeuf. Isaaki Jogues alikufa mapema zaidi, mwaka 1646.